ગુનાહિત ઈતિહાસ ધરાવતી વ્યક્તિને વકીલાતનું લાયસન્સ ન આપોઃ હાઈકોર્ટનો મોટો ચૂકાદો

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર અને રાજ્ય બાર કાઉન્સિલને એ સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે કે જેની સામે ફોજદારી કેસ છે તેવા કોઈપણ વ્યક્તિને કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાયસન્સ ન મળે.

પવન કુમાર દુબે દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે કોર્ટે 21 ડિસેમ્બરે આ નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેમાં ગયા વર્ષે 25 સપ્ટેમ્બરથી પેન્ડિંગ તેમની અરજીનો નિકાલ કરવા માટે ઉત્તર પ્રદેશની બાર કાઉન્સિલને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

દુબેના વકીલ સુરેન્દ્ર ચંદ્ર દ્વિવેદીએ કહ્યું, ‘પવન કુમાર દુબેએ ઉત્તર પ્રદેશની બાર કાઉન્સિલમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી કે પ્રેક્ટિસનું લાયસન્સ મેળવનાર વ્યક્તિએ 14 ફોજદારી કેસો પેન્ડિંગ હોવાની મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી છુપાવી હતી, જેમાં તેને ચાર કેસમાં દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો.

જસ્ટિસ વિનોદ દિવાકર અને જસ્ટિસ એસડી સિંહની બેન્ચે પોતાના આદેશમાં કહ્યું કે, ‘સાચી હકીકતો ગમે તે હોય, હાલમાં 25.9.2022થી ઉત્તર પ્રદેશની બાર કાઉન્સિલ પાસે ફરિયાદ પેન્ડિંગ હોવાનું જણાય છે. ઘણો સમય વીતી ગયો છે, અત્યાર સુધીમાં યોગ્ય પગલાં લેવા જોઈએ.

બેન્ચે તેના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે, અરજદાર દ્વારા લાવવામાં આવેલી શિસ્તની કાર્યવાહીને કાયદા અનુસાર શક્ય તેટલી ઝડપથી પૂરી કરવા માટે પ્રતિવાદી નંબર 3ને નિર્દેશ આપીને તાત્કાલિક અરજીનો નિકાલ કરવામાં આવે છે, મહત્તમ ત્રણ મહિનાના સમયગાળાને આધિન છે.

કોર્ટે કહ્યું કે તે ચિંતાજનક છે કે 14 કેસનો ગુનાહિત ઈતિહાસ ધરાવનાર અને ચાર કેસમાં દોષિત ઠરેલા વ્યક્તિએ કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાયસન્સ મેળવ્યું છે.

“આવા લાયસન્સ, જો ઉદભવવા અને/અથવા ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવે તો, સામાન્ય રીતે સમાજને અને ખાસ કરીને કાનૂની સમુદાયને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે,” આદેશમાં જણાવ્યું હતું. એડવોકેટ્સ એક્ટ આવી વ્યક્તિને પ્રેક્ટિસમાં પ્રવેશ આપતા અટકાવે છે.

કોર્ટે કહ્યું કે પ્રતિવાદી નંબર 2 એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક પ્રક્રિયા વિકસાવવી જોઈએ કે લાઇસન્સ આપવા માટે મળેલી તમામ નવી અરજીઓ સમયમર્યાદામાં પોલીસ વેરિફિકેશન પ્રક્રિયાને આધિન છે.

બેન્ચે કહ્યું, ‘તમામ અરજદારો કે જેઓ ફોજદારી આરોપોનો સામનો કરી રહ્યાં છે અને/અથવા દોષિત ઠર્યા છે તેઓએ બાર કાઉન્સિલને તેમની અરજી કરવાના તબક્કે આવા કેસો અને/અથવા સજાના કોઈપણ આદેશ વિશે જાણ કરવી જરૂરી છે. જો આવી મહત્વપૂર્ણ વિગતો અરજદાર દ્વારા જાહેર કરવામાં ન આવે, તો તેની/તેણીની અરજી શરૂઆતમાં જ નકારી શકાય છે. તે પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોવામાં આવે તો નવાઈની વાત એ છે કે બાર કાઉન્સિલે હજુ સુધી તેના કાયદાના અમલ માટે કોઈ પ્રક્રિયા વિકસાવી નથી.

કોર્ટે ઉત્તરદાતાઓ 1 અને 2 ને જરૂરી સૂચનાઓ આપવા અને પાસપોર્ટ ઇશ્યૂ કરવા માટે અપનાવવામાં આવતી પ્રક્રિયાઓ જેવી જ લાયસન્સ ઇશ્યૂ કરવા માટેની તમામ પેન્ડિંગ અને નવી અરજીઓના સંબંધમાં સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનોમાંથી પોલીસ રિપોર્ટ્સ મંગાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો.

કોર્ટે કહ્યું, ‘આવી યોગ્ય પ્રક્રિયા એ સુનિશ્ચિત કરશે કે જે વ્યક્તિનો ગુનાહિત ઈતિહાસ હોઈ શકે છે અને જે તે માહિતી છુપાવી શકે છે તેને લાઇસન્સ મેળવવામાં બાર કાઉન્સિલને ગેરમાર્ગે દોરતા અટકાવવામાં આવશે. પ્રતિકૂળ પોલીસ રિપોર્ટ બાકી હોય તો જારી કરાયેલ કામચલાઉ લાયસન્સ આવા અહેવાલના નિર્માણ પર રદ થવા માટે જવાબદાર છે.