મણિપુર હાઈકોર્ટે મૈતેયી સમુદાયને એસટીમાં સામેલ કરવાનો 2023નો પોતાનો આદેશ રદ કર્યો

મણિપુર હાઈકોર્ટે મૈતેયી સમુદાયને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) યાદીમાં સામેલ કરવાનો આદેશ રદ કર્યો છે. જસ્ટિસ ગોલમેઈ ગફુલશિલુની ખંડપીઠે આદેશમાંથી એક વિવાદાસ્પદ ફકરો હટાવતા કહ્યું કે આ સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેંચના સ્ટેન્ડની વિરુદ્ધ છે. 27 માર્ચ, 2023ના રોજ હાઇકોર્ટે મૈતેયી સમુદાયને ST યાદીમાં સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ત્યારથી ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યમાં વાતાવરણ તંગ બની ગયું હતું. 3 મે 2023થી બે સમુદાયો વચ્ચે અથડામણ શરૂ થઈ હતી. હજુ પણ સમયાંતરે હિંસક અથડામણના અહેવાલો છે. હિંસામાં અત્યાર સુધીમાં 150થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે.

મૈતેયી સમુદાયને એસટીનો દરજ્જો આપવાના હાઈકોર્ટના નિર્ણય સામે રિવ્યુ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેની સુનાવણી 21 ફેબ્રુઆરીએ થઈ હતી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ અનુસાર, એસટી સૂચિમાં કોઈપણ જાતિને સામેલ કરવા માટે ન્યાયિક નિર્દેશ જારી કરી શકાય નહીં, કારણ કે તે રાષ્ટ્રપતિનો એકમાત્ર વિશેષાધિકાર છે.

આની સુનાવણી કરતાં, મણિપુર હાઈકોર્ટે કહ્યું કે બેન્ચે 27 માર્ચ, 2023 ના રોજ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે જો મૈતેયી સમુદાયને STમાં સામેલ કરવો હોય તો રાજ્ય સરકારે કેન્દ્રને ભલામણ મોકલવી જોઈએ.

આદેશમાં, કોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેંચના આદેશને ટાંક્યો, જેમાં અનુસૂચિત સૂચિમાં આદિવાસીઓના સમાવેશ અને બાકાતની પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી હતી. સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું હતું કે અદાલતો ST યાદીને સંપૂર્ણપણે બદલી, સુધારી કે બદલી શકતી નથી. તેની જવાબદારી કેન્દ્ર સરકારની છે.

મણિપુરની કુલ વસ્તીમાં મૈતેયી સમુદાયની વસ્તી વધુ

મણિપુરની રાજધાની ઇમ્ફાલ બરાબર મધ્યમાં છે. આ સમગ્ર રાજ્યના 10% છે, જેમાં રાજ્યની 57% વસ્તી રહે છે. બાકીના 90% વિસ્તારમાં પર્વતીય વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં રાજ્યની 43% વસ્તી રહે છે. ઈમ્ફાલ ખીણ વિસ્તારમાં મૈતેયી સમુદાયની મોટી વસ્તી છે. આ મોટાભાગે હિન્દુઓ છે. મણિપુરની કુલ વસ્તીમાં તેમનો હિસ્સો લગભગ 53% છે. બીજી તરફ, 33 માન્યતા પ્રાપ્ત આદિવાસીઓ પહાડી વિસ્તારોમાં રહે છે. તેમાં નાગા અને કુકી જાતિઓ મુખ્ય છે. આ બંને જાતિઓ મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તી છે.

ચુરાચંદપુર જિલ્લામાંથી તણાવ શરૂ થયો હતો

મણિપુર હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ ચુરાચંદપુર જિલ્લામાંથી તણાવ શરૂ થયો હતો. તે રાજધાની ઇમ્ફાલથી લગભગ 63 કિલોમીટર દક્ષિણમાં છે. આ જિલ્લામાં કુકી આદિવાસીઓની સંખ્યા વધુ છે. 28મી એપ્રિલે ઈન્ડીજીનસ ટ્રાઈબલ લીડર્સ ફોરમે સરકારી જમીન સર્વેક્ષણના વિરોધમાં ચુરાચંદપુરમાં આઠ કલાકના બંધનું એલાન કર્યું હતું.

ટોળાએ વન વિભાગની કચેરીને આગ ચાંપી હતી

થોડી જ વારમાં આ બંધે હિંસક વળાંક લીધો. તે જ રાત્રે બદમાશોએ તુઇબોંગ વિસ્તારમાં વન વિભાગની ઓફિસમાં આગ લગાવી દીધી હતી. 27-28 એપ્રિલની હિંસામાં મુખ્યત્વે પોલીસ અને કુકી આદિવાસીઓ સામસામે હતા.

3 મેના રોજ હિંસા ફાટી નીકળી હતી

3 મેના રોજ મણિપુરના તમામ આદિવાસી વિદ્યાર્થી સંઘે ‘આદિવાસી એકતા માર્ચ’ કાઢી હતી. આ મૈતેયી સમુદાયને એસટીનો દરજ્જો આપવાના વિરોધમાં હતો. અહીંથી સ્થિતિ ઘણી વણસી ગઈ. હિંસક અથડામણમાં અત્યાર સુધીમાં 150થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે.