ભારતમાં 15 વર્ષમાં 41.5 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યાઃ યુએન રિપોર્ટ

ભારતમાં 2005-06 થી 2019-2021 દરમિયાન માત્ર 15 વર્ષમાં 41.5 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના એક રિપોર્ટમાં આ માહિતી આપવામાં આવી છે. યુનાઇટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (યુએનડીપી) અને ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી ખાતે ઓક્સફર્ડ પોવર્ટી એન્ડ હ્યુમન ડેવલપમેન્ટ ઇનિશિયેટિવ (ઓપીએચઆઇ) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ ગ્લોબલ મલ્ટિડેમેન્શનલ પોવર્ટી ઇન્ડેક્સ (એમપીઆઇ) ના નવીનતમ ડેટા દર્શાવે છે કે વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ (ભારત) ગરીબી નાબૂદી હાંસલ કરી છે.આગળ પર ખૂબ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે.

રિપોર્ટ જણાવે છે કે ભારત સહિત વિશ્વના 25 દેશોએ છેલ્લા 15 વર્ષમાં તેમના વૈશ્વિક MPI મૂલ્યને સફળતાપૂર્વક અડધું કરી દીધું છે. આ આ દેશોમાં થયેલી પ્રગતિ દર્શાવે છે. આ દેશોમાં કંબોડિયા, ચીન, કોંગો, હોન્ડુરાસ, ભારત, ઈન્ડોનેશિયા, મોરોક્કો, સર્બિયા અને વિયેતનામનો સમાવેશ થાય છે.

યુએનના ડેટા અનુસાર, ભારત એપ્રિલમાં 142.86 કરોડ લોકો સાથે વસ્તીના મામલામાં ચીનને પાછળ છોડી ગયું છે. હવે ભારત વિશ્વમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “ખાસ કરીને ભારતે ગરીબી નાબૂદીના મોરચે ખૂબ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. માત્ર 15 વર્ષમાં 41.5 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે.

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગરીબી ઘટાડવી શક્ય છે. કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન વ્યાપક ડેટાના અભાવને કારણે, તાત્કાલિક શક્યતાઓનું મૂલ્યાંકન કરવું થોડું મુશ્કેલ છે. ભારતમાં 2005-06 થી 2019-21 સુધીમાં 41.5 કરોડ લોકો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે. 2005-06માં ભારતમાં લગભગ 645 મિલિયન લોકો બહુપરીમાણીય ગરીબીમાં હતા. 2015-16માં આ સંખ્યા ઘટીને લગભગ 37 કરોડ અને 2019-21માં ઘટીને 23 કરોડ થઈ ગઈ.

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં પોષણના સૂચકાંકોના આધારે, બહુઆયામી ગરીબી અને વંચિત લોકોની સંખ્યા 2005-06માં 44.3 ટકાથી ઘટીને 2019-21માં 11.8 ટકા થઈ ગઈ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બાળ મૃત્યુદર પણ 4.5 ટકાથી ઘટીને 1.5 ટકા થયો હતો.

રિપોર્ટ અનુસાર, ગરીબ અને રસોઈ ઇંધણથી વંચિત લોકોની સંખ્યા 52.9 ટકાથી ઘટીને 13.9 ટકા થઈ ગઈ છે. બીજી તરફ, સ્વચ્છતાથી વંચિત લોકો 2005-06માં 50.4 ટકાથી ઘટીને 2019-21માં 11.3 ટકા થઈ ગયા છે.

જો આપણે સ્વચ્છ પીવાના પાણીના ધોરણ પર નજર કરીએ તો આ સમયગાળા દરમિયાન આવા લોકોની સંખ્યા 16.4 ટકાથી ઘટીને 2.7 ટકા થઈ છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન વીજળીથી વંચિત લોકોની સંખ્યા 29 ટકાથી ઘટીને 2.1 ટકા થઈ છે. આવાસથી વંચિત લોકોની સંખ્યા પણ 44.9 ટકાથી ઘટીને 13.6 ટકા થઈ છે.

રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારત એવા 19 દેશોમાં સામેલ છે જેમણે એક સમયગાળામાં પોતાનો MPI અડધો કર્યો છે.ભારત માટે આ સમયગાળો 2005-06 થી 2005-16નો છે.

2023નો રિપોર્ટ જણાવે છે કે 110 દેશોમાં 6.1 અબજ લોકોમાંથી 1.1 અબજ લોકો અત્યંત ગરીબીમાં જીવે છે. સબ-સહારન આફ્રિકામાં આવા લોકોની સંખ્યા 534 મિલિયન અને દક્ષિણ એશિયામાં 389 મિલિયન છે.